راهنمای انتخاب قاب و نگهداری از تابلو فرش دستباف (جلوگیری از بیدزدگی و کج‌شدگی)

راهنمای انتخاب قاب و نگهداری از تابلو فرش دستباف (جلوگیری از بیدزدگی و کج‌شدگی)

آنچه در این مقاله میخوانید

خرید یک اثر هنری دستبافت تنها نیمی از مسیر سرمایه‌گذاری است؛ نیمه دیگر و بسیار مهم‌تر آن، حفظ سلامت فیزیکی و ارزش مادی این آثار در گذر زمان است. تابلو فرش‌ها به دلیل استفاده از الیاف طبیعی (پشم، کرک و ابریشم) موجوداتی زنده و حساس به شرایط محیطی محسوب می‌شوند. انتخاب اصولی قاب و رعایت استانداردهای نگهداری، طول عمر این شاهکارها را برای نسل‌های متمادی تضمین می‌کند.

 

اهمیت مهار فیزیکی و انتخاب قاب فرش دستباف

بسیاری از خریداران حرفه‌ای ترجیح می‌دهند خرید تابلو فرش بدون قاب را تجربه کنند. این کار به خریدار اجازه می‌دهد تا پشت بافت فرش را برای بررسی سلامت گره‌ها، میزان تراکم و عدم وجود کجی بررسی کند. اما پس از تایید اصالت، قاب کردن اصولی برای مهار فیزیکی فرش الزامی است.

جلوگیری از کج‌شدگی (سره داشتن): فرش‌های دستباف به دلیل کشش مداوم تار و پود در زمان بافت، پتانسیل تغییر شکل دارند. یک قاب فرش دستباف استاندارد، فرش را از طریق یک بوم چوبی در پشت (بدون فرو کردن میخ در خود بافت فرش) به صورت کاملاً یکنواخت مهار می‌کند و از افتادگی یا کج شدن لبه‌ها در طول زمان جلوگیری می‌نماید.
حفظ جریان هوا: بر خلاف نقاشی‌های کاغذی، تابلو فرش نباید هرگز در تماس مستقیم با شیشه قاب قرار گیرد. برخورد الیاف طبیعی با شیشه باعث ایجاد تقطیر، حبس رطوبت و در نهایت پوسیدگی بافت فرش می‌شود.

 

انواع قاب فرش و تاثیر آن‌ها بر دکوراسیون

انتخاب نمای ظاهری قاب فرش باید بر اساس سبک معماری داخلی و نوع نقشه فرش انجام شود تا هارمونی فضا حفظ گردد:

قاب‌های چوبی پهن و منبت‌کاری شده: این سبک کلاسیک برای تابلو فرش سنتی (مانند طرح‌های مینیاتور، آیات قرآنی و شکارگاه) ایده‌آل است و شکوه دکوراسیون‌های مجلل را دوچندان می‌کند.
قاب‌های پی‌وی‌سی (PVC) باریک و مدرن: برای تابلو فرش‌های طرح فرانسوی یا منظره در دکوراسیون‌های مینیمال و مدرن، استفاده از قاب‌های ساده با رنگ‌های خنثی (طوسی، سفید یا مشکی) توجه بیننده را مستقیماً به سمت خود فرش جلب می‌کند.
قاب‌های باکس: در این مدل، فرش با فاصله‌ای چند سانتی‌متری از لبه‌های قاب قرار می‌گیرد و حاشیه‌ای خالی در اطراف آن ایجاد می‌شود که به اثر هنری عمق بخشیده و آن را برجسته‌تر نشان می‌دهد.

 

۳ اصل طلایی در نگهداری تابلو فرش (ضد بید و رطوبت)

حتی بهترین قاب‌ها نیز در صورت قرارگیری در محیط نامناسب نمی‌توانند از بافت فرش محافظت کنند. برای حفظ ارزش هنری اثر، رعایت این استانداردها حیاتی است:

جلوگیری قطعی از بیدزدگی: بیدها حشراتی هستند که از پروتئین موجود در پشم تغذیه می‌کنند و کابوس فرش‌های پشمی محسوب می‌شوند (ابریشم در برابر بید مقاوم‌تر است). برای جلوگیری از بیدزدگی، هر ۶ ماه یک‌بار تابلو را با دقت گردگیری کنید. در صورت نگهداری تابلو فرش در انبار، حتماً از نفتالین پودر شده در بین الیاف و کاورهای پارچه‌ای (نه پلاستیکی) استفاده کنید.
مدیریت رطوبت و دما: دیوارهای گچی که لوله‌کشی آب از داخل آن‌ها عبور کرده یا دیوارهای مشترک با حمام، پتانسیل انتقال رطوبت پنهان به پشت قاب را دارند. تابلو فرش را حداقل یک سانتی‌متر با فاصله از دیوار نصب کنید تا هوا در پشت قاب جریان داشته باشد.
محافظت در برابر اشعه UV: تابش مستقیم نور خورشید کاتالیزور اصلی در از بین رفتن رنگ‌های گیاهی و طبیعی فرش است. تابلو فرش را در نقاطی نصب کنید که در معرض نور مستقیم پنجره‌های جنوبی نباشد، یا از پرده‌های ضخیم (شید) برای فیلتر کردن نور استفاده کنید.

 

سوالات متداول

آیا تمیز کردن تابلو فرش با شامپو فرش خانگی مجاز است؟
خیر. استفاده از مواد شیمیایی خانگی به دلیل تداخل با رنگزاهای گیاهی باعث پخش شدن رنگ و مات شدن الیاف می‌شود. برای تمیز کردن روزمره تنها از یک برس نرم یا جاروبرقی با مکش ضعیف استفاده کنید. برای شستشوی اساسی، به مقاله تخصصی [راز ماندگاری فرش دستباف: شستشوی ایمن و بدون آسیب] مراجعه کنید.
چرا تابلو فرش من پس از مدتی حالت موج‌ دار پیدا کرده است؟
این مشکل معمولاً به دلیل تغییرات شدید دما (نصب در بالای شومینه یا رادیاتور) و یا استفاده از قاب‌های غیراستاندارد رخ می‌دهد که فشار یکسانی به چهار طرف فرش وارد نکرده‌اند.
آیا می‌توان فرش‌های ابریشمی را بدون قاب روی دیوار نصب کرد؟
نصب بدون قاب (آویز کردن با گیره یا چوب پرده) تنها در صورتی مجاز است که فرش دارای چرم‌دوزی لبه‌ها باشد و وزن فرش به صورت کاملاً یکنواخت در تمام طول عرض آن پخش شود تا از پارگی چله جلوگیری گردد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *